Matematik Pilotu · Konu 2

Bölünebilme kriterleri

Uzun bölme yapmadan bir sayının 2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10'a tam bölünüp bölünmediğini anlamak.

Son basamağa bak: 2, 5 ve 10

10'un, 100'ün, 1000'in hepsi 2'ye, 5'e ve 10'a tam bölünür. Bu yüzden bir sayının bu sayılara bölünüp bölünmediğine yalnızca birler basamağı karar verir.

  • 2: Son basamak 0, 2, 4, 6 veya 8 ise (sayı çiftse).
  • 5: Son basamak 0 veya 5 ise.
  • 10: Son basamak 0 ise.
2.470: son basamak 0 → 2'ye, 5'e ve 10'a tam bölünür.
2470

Yalnızca birler basamağına bakmak yeterli.

Son iki basamak: 4

100, 4'e tam bölünür (100 = 4 × 25). Öyleyse yüzler ve daha büyük basamaklar 4'e bölünebilmeyi bozmaz. Son iki basamağın oluşturduğu sayı 4'ün katıysa (veya 00 ise), sayı 4'e tam bölünür.

1.716 → son iki basamak 16 → 16, 4'ün katı → 1.716 da 4'e tam bölünür.
1716

16 sayısı 4'ün katı mı? 16 = 4 × 4

Rakamlar toplamı: 3 ve 9; ikisi birden: 6

  • 3: Rakamlarının toplamı 3'ün katıysa.
  • 9: Rakamlarının toplamı 9'un katıysa.
  • 6: Sayı hem 2'ye hem 3'e tam bölünüyorsa.

Örnek: 1.236 için 1 + 2 + 3 + 6 = 12. 12, 3'ün katıdır ama 9'un katı değildir. Sayı çift olduğu için 6'ya da tam bölünür.

Neden işe yarıyor? 10 = 9 + 1, 100 = 99 + 1... “Derine in” bölümüne bak!
1236

1 + 2 + 3 + 6 = 12

Kural test edici

Bir doğal sayı yaz; hangi sayılara tam bölündüğünü ve nedenini gör.

Derine in
Kural neden çalışır?

3 ve 9 kuralı neden çalışır? 10'u 9'a bölersen kalan 1'dir; 100'ü 9'a bölersen yine kalan 1'dir (100 = 99 + 1). Bu yüzden örneğin 234 = 2 × 100 + 3 × 10 + 4 sayısı, 9'a bölünme bakımından 2 + 3 + 4 ile aynı kalanı verir. 99 ve 9, 3'e de bölündüğü için aynı düşünce 3 için de geçerlidir.

Bir kriter ne zaman kullanışlıdır? Bir sayının 5'e bölünüp bölünmediğini anlamak için son basamağa bakmak çok hızlıdır. 7 için de bir kriter vardır ama çoğu zaman doğrudan bölmek daha kolaydır. Kural, işimizi kolaylaştırdığı sürece değerlidir.

Öğretim programı:

  • MAT.6.1.2. Bir doğal sayının 2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10 ile tam bölünebilme kriterlerine ilişkin çıkarım yapabilme

Kaynak: MEB TYMM Ortaokul Matematik Öğretim Programı (2026), s. 67.

Bağlantılı içerikler

Görünüm tercihleri

Tema
Vurgu rengi
Hareket efektleri

Bu tercihler yalnızca kullandığın bu tarayıcıda saklanır. Başka bir cihazda veya tarayıcıda varsayılan görünüm açılır.