11 ile çarpmanın kısa yolu neden çalışır?
Bir arkadaşın 11 × 43'ü bir saniyede söylüyor: 473. “Rakamları yan yana koy, ortaya toplamlarını yaz” diyor. Bu hile her zaman işe yarar mı?
Önce biraz düşün. Tahminini seç ya da aklından söyle; sonra cevaba bakarız. Emin olmak zorunda değilsin!
Tahminin ne?
Kısa cevap: Kısa yol çoğu zaman çalışır ama rakamların toplamı 10'u geçerse elde vardır. Örneğin 11 × 78: ortaya 7 + 8 = 15 gelir; 5'i ortaya yazar, 1'i soldaki 7'ye eklersin: 858.
Derine in
Açıklamalar, gerekçeler ve kaynaklar
11 ile çarpmanın kısa yolu neden çalışır?
Gizli olan: basamak değeri
11 = 10 + 1. Öyleyse 43 × 11 = 43 × 10 + 43 × 1 = 430 + 43.
Bu toplamı alt alta yazalım:
430 + 43 = 473
Yüzler basamağında 4, onlar basamağında 3 + 4 = 7, birler basamağında 3 var. “Ortaya toplamı yaz” kuralı işte buradan geliyor!
Elde olduğunda
78 × 11 = 780 + 78 = 858. Onlar basamağında 8 + 7 = 15 oluşuyor; 5 yerinde kalır, 1 yüzler basamağına eklenir: 7 + 1 = 8.
Kısa yollara nasıl bakmalı?
Bir kısa yolu ezberlemek yerine neden çalıştığını anladığında, nerede bozulacağını da görürsün. Bu bakış, bölünebilme kurallarında da işe yarar: 3 ve 9 kuralının da gizli kahramanı basamak değeridir.