Konu anlatımı · 7 dakikalık okuma

Açılar ve paralel doğrular

Açı nedir, nasıl ölçülür? Paralel iki doğruyu bir kesen kestiğinde hangi açılar eşit olur?

Açı: Bir dönme miktarı

Bir kapıyı açtığında kapı menteşesi etrafında döner. Kapının ne kadar döndüğünü açı ile ölçeriz. Tam bir tur 360°'dir.

  • Dar açı: 0° ile 90° arasında.
  • Dik açı: Tam 90° (bir kare köşesi).
  • Geniş açı: 90° ile 180° arasında.
  • Doğru açı: Tam 180° (düz bir çizgi).
Neden bir tur 360 derece? Bu gelenek, Babillilerin 60 tabanlı sisteminden etkilenmiş olabilir. 360'ın çok sayıda çarpanı vardır: 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 12... Bir turu eşit parçalara bölmek bu yüzden kolaydır.

Paralel iki doğru ve bir kesen

İki paralel doğruyu üçüncü bir doğru (kesen) kestiğinde 8 açı oluşur. Bu açılar arasında güzel eşitlikler vardır:

abc d₁d₂ d₁ ve d₂ paralel
a ile b yöndeş açılardır ve eşittir. a ile c ters açılardır ve eşittir.
  • Yöndeş açılar (aynı konumdaki açılar, örneğin a ve b) eşittir.
  • İç ters açılar (kesenin iki yanında, paraleller arasında) eşittir.
  • Dış ters açılar (kesenin iki yanında, paralellerin dışında) eşittir.
  • Bir doğru üzerinde yan yana duran iki açının toplamı 180°'dir.
Derine in
Üçgenin açıları neden 180°?

Bir üçgenin bir köşesinden karşı kenara paralel bir doğru çiz. Bu doğru üzerinde üç açı yan yana durur ve toplamları 180°'dir. Ortadaki açı üçgenin tepe açısıdır; yandaki iki açı ise paralel doğrular ve kesenler sayesinde üçgenin taban açılarına eşittir (iç ters açılar). Öyleyse üçgenin üç açısının toplamı da 180°'dir.

Bu gerekçe, kâğıt yırtarak yaptığımız deneyin (bkz. Geometri durağındaki sınıf etkinliği) neden her üçgende işe yaradığını gösterir. Öklid'in Elemanlar'ında paralel doğrular ve açılarla ilgili bu sonuçlar I. kitapta yer alır.

Öğretim programı: MAT.6.3.1. Düzlemde iki paralel doğru ve bir kesen ile oluşan açıları sınıflandırabilme (MEB TYMM Ortaokul Matematik Öğretim Programı, 2026, s. 89)

Bağlantılı içerikler

Görünüm tercihleri

Tema
Vurgu rengi
Hareket efektleri

Bu tercihler yalnızca kullandığın bu tarayıcıda saklanır. Başka bir cihazda veya tarayıcıda varsayılan görünüm açılır.