Bir şeyin doğru olduğundan nasıl emin oluruz?
Bir kuralı 100 örnekte denedin ve hepsinde işe yaradı. Kural her zaman doğru mudur?
Önce biraz düşün. Tahminini seç ya da aklından söyle; sonra cevaba bakarız. Emin olmak zorunda değilsin!
Tahminin ne?
Kısa cevap: Matematikte örnekler bir fikri destekler ama kanıtlamaz. Bir kuralın her zaman doğru olduğunu göstermek için bütün durumları kapsayan bir gerekçeye, yani kanıta ihtiyaç vardır.
Derine in
Açıklamalar, gerekçeler ve kaynaklar
Bir şeyin doğru olduğundan nasıl emin oluruz?
Örnekler aldatabilir
Şu kurala bak: n × n + n + 41 hesapla. n = 0 için 41, n = 1 için 43, n = 2 için 47, n = 3 için 53... Hepsi asal sayı! n = 39'a kadar her sonuç asal çıkar. 40 örnek!
Ama n = 40 için sonuç 40 × 40 + 40 + 41 = 1681 = 41 × 41 olur ve asal değildir. Bu formül, 18. yüzyılda Leonhard Euler'in dikkat çektiği ünlü bir örnektir.
Kanıt ne yapar?
Kanıt, “şimdiye kadar hep böyle oldu” demek yerine “başka türlü olamaz, çünkü...” der. Örneğin iki çift sayının toplamının her zaman çift olduğunu şöyle gösterebiliriz: Çift sayılar 2'li gruplara tam ayrılır. İki çift sayıyı birleştirince yine 2'li gruplardan oluşan bir yığın elde ederiz; artık kalmaz. Bu gerekçe bütün çift sayılar için geçerlidir.
Bilimde ve matematikte
Fen bilimlerinde deneyler ve gözlemler bir fikri güçlendirir; yeni bir gözlem eski fikri değiştirebilir. Matematikte ise bir kez kanıtlanmış bir sonuç (kabul ettiğimiz başlangıç noktaları değişmedikçe) her zaman doğru kalır. Öklid'in 2.300 yıl önceki kanıtları bugün de geçerlidir.