Keşif 1 / 10 · Analitik düşünme

Bir örnek her şeyi değiştirir

Can diyor ki: “Bütün asal sayılar tektir.” Bu iddiayı çürütmek için kaç örnek gerekir?

Önce biraz düşün. Tahminini seç ya da aklından söyle; sonra cevaba bakarız. Emin olmak zorunda değilsin!

Tahminin ne?

Derine in
Açıklamalar, gerekçeler ve kaynaklar

Bir örnek her şeyi değiştirir

Asimetri: Kanıtlamak zor, çürütmek kolay

“Bütün kuğular beyazdır” iddiasını kanıtlamak için dünyadaki bütün kuğuları görmen gerekir. Ama çürütmek için tek bir siyah kuğu yeter. (Avustralya'da gerçekten siyah kuğular yaşar!)

Matematikte de aynısı geçerli:

  • “Her çift sayı 4'e bölünür.” → 6 bu iddiayı çürütür.
  • “İki asal sayının toplamı çifttir.” → 2 + 3 = 5 çürütür.
  • “Bir sayının karesi her zaman o sayıdan büyüktür.” → 1 × 1 = 1 çürütür.

Karşı örnek bir yenilgi değil

Bir karşı örnek bulduğunda iddia çöpe gitmez; daha dikkatli bir hâle gelir: “2 dışındaki bütün asal sayılar tektir.” Bu yeni iddia doğrudur! Matematikçiler sık sık böyle çalışır: Bir varsayım kurar, karşı örnek arar, varsayımı düzeltir.

Peki “bazı” iddiaları?

“Bazı asal sayılar çifttir” iddiasını kanıtlamak için tek örnek yeter (2). Ama çürütmek için bütün asal sayıları kontrol etmen gerekir. Kelimelere dikkat: “bütün”, “bazı”, “hiçbir” iddianın türünü değiştirir.

“Bir sayıyı 2'ye bölersen her zaman küçülür” iddiası doğru mu? Bir karşı örnek bulabilir misin? (İpucu: 0'ı düşün.)

Kaynaklar

Bağlantılı dersler ve keşifler

Görünüm tercihleri

Tema
Vurgu rengi
Hareket efektleri

Bu tercihler yalnızca kullandığın bu tarayıcıda saklanır. Başka bir cihazda veya tarayıcıda varsayılan görünüm açılır.