Sayı örüntüleri: Sıradaki ne?
Kare sayılar, üçgensel sayılar ve tavşanlarla ünlenen bir dizi... Örüntünün kuralını bulmak bir dedektiflik işidir.
Kare sayılar
1, 4, 9, 16, 25, ... Bu sayıları noktalarla çizersen hepsi bir kare oluşturur.
Kural: n. adımdaki sayı n × n. Peki ardışık kare sayıların farkları? 4 − 1 = 3, 9 − 4 = 5, 16 − 9 = 7... Tek sayılar! Bir kareyi bir sonrakine büyütmek için bir sağ kenar, bir üst kenar ve bir köşe ekleriz.
Üçgensel sayılar
1, 3, 6, 10, 15, ... Bowling labutları ya da bilardo topları gibi üçgen biçiminde dizilen sayılardır. Her adımda bir öncekinden bir fazla eklenir: +2, +3, +4, +5, …
Bir önceki ikisinin toplamı
1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, ... Her sayı, kendinden önceki iki sayının toplamı. Bu dizi, 1202'de İtalyan matematikçi Fibonacci'nin kitabındaki bir tavşan problemiyle Avrupa'da tanındı; ama benzer diziler daha önce Hint matematiğinde de inceleniyordu.
Derine in
Bir örüntüye ne zaman güvenebiliriz?
2, 4, 8, ... Sıradaki sayı nedir? Çoğumuz “16” deriz (her seferinde iki katı). Ama “14” diyen biri de haklı olabilir: 2, 4, 8, 14 dizisinin farkları 2, 4, 6'dır! Birkaç terim, bir kuralı kesin olarak belirlemez.
Bu yüzden matematikte bir örüntüyü gördüğümüzde kuralı açıkça yazarız ve neden çalıştığını göstermeye çalışırız. Kare sayılarla tek sayılar arasındaki ilişkiyi çizimle göstermek, böyle bir gerekçedir.
Öğretim programı: MAT.6.2.2. Sayı ve şekil örüntülerini yorumlayabilme (MEB TYMM Ortaokul Matematik Öğretim Programı, 2026, s. 83)