Konu anlatımı · 6 dakikalık okuma

Kesirler ve bölme

Bir kesir aslında bir bölme işlemidir. 3/4 pizzayı paylaşmaktan ondalık gösterime uzanan kısa bir anlatım.

Kesir bir paylaştırmadır

3 pizzayı 4 arkadaş eşit paylaşırsa her birine ne düşer? Her pizzayı 4 dilime bölelim: Toplam 12 dilim olur, her kişiye 3 dilim düşer. Her dilim bir pizzanın 14'ü olduğuna göre herkes 34 pizza alır.

Renkli dilimler bir kişinin payı: 3 × ¼ = ¾

Demek ki 3 ÷ 4 = 34. Kesir çizgisi, bir bölme işaretidir. Pay bölünen, payda bölendir.

Kesirden ondalık gösterime

Bölme işlemini sonuna kadar yaparsak kesrin ondalık gösterimini buluruz:

  • 34 = 3 ÷ 4 = 0,75
  • 12 = 0,5
  • 18 = 0,125

Bazı bölmeler ise hiç bitmez:

  • 13 = 0,333… (3 sonsuza kadar tekrar eder)
  • 211 = 0,1818… (18 tekrar eder)

Böyle tekrar eden ondalık gösterimlere devirli ondalık gösterim denir.

Hangi kesirlerin ondalık gösterimi biter, hangileri devreder? Paydaları 2, 4, 5, 8, 10, 20, 25 olan kesirleri bir de paydası 3, 6, 7, 9, 11 olanları hesap makinesinde dene. Paydaların asal çarpanlarına bak: Bir örüntü görüyor musun?
Derine in
Neden bazı bölmeler biter?

Ondalık gösterimimiz 10 tabanlıdır ve 10 = 2 × 5. Sadeleştirilmiş bir kesrin paydasında yalnızca 2 ve 5 asal çarpanları varsa, payı ve paydayı uygun bir sayıyla genişletip paydayı 10, 100, 1000... yapabiliriz. Örneğin 38 = 3751000 = 0,375. Paydada 3, 7, 11 gibi başka bir asal çarpan varsa bu mümkün değildir ve bölme devreder.

Bu, asal çarpanların beklenmedik bir yerde karşımıza çıktığı güzel bir örnektir!

Öğretim programı: MAT.6.1.6. Kesir ve bölme işlemi arasındaki ilişkiye yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme (MEB TYMM Ortaokul Matematik Öğretim Programı, 2026, s. 74)

Bağlantılı içerikler

Görünüm tercihleri

Tema
Vurgu rengi
Hareket efektleri

Bu tercihler yalnızca kullandığın bu tarayıcıda saklanır. Başka bir cihazda veya tarayıcıda varsayılan görünüm açılır.